สถิติประยุกต์สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข

สถิติประยุกต์สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข คำว่า “สถิติ” (Statistics) มาจากภาษาเยอรมันว่า “Statistik” ที่มีรากศัพท์มาจาก “Stat” หมายถึง ข้อมูล หรือสารสนเทศ สถิติเป็นเครื่องมือที่สำคัญสำหรับการวิจัย การที่จะทำวิจัยได้ผลดีนั้น นักวิจัยควรมีความรู้ในศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัยควบคู่ไปกับความรู้ทางสถิติเนื้อหาการเรียนรู้ 1. ความหมายของสถิติ 2. ตัวแปรและประเภทของตัวแปร 3. ข้อมูลและประเภทของข้อมูล 4. ประเภทของสถิติ 5. ระดับของการวิเคราะห์ข้อมูล หนังสือภายในเล่มประกอบไปด้วย ประกอบไปด้วยเนื้อหา 10 บท

บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสถิติ

บทที่ 2 สถิติเชิงพรรณนา

บทที่ 3 ความรู้พื้นฐานการใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS

บทที่ 4 สมมติฐาน และ การทดสอบสมมติฐาน

บทที่ 5 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเชิงคุณภาพ

บทที่ 6 การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรเชิงปริมาณ

บทที่ 7 การเปรียบเทียบผลต่างค่าเฉลี่ยประชากร

บทที่ 8 การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว

บทที่ 9 การวิเคราะห์ความถดถอยเชิงเส้นอย่างง่าย

บทที่ 10 การวิเคราะห์ความถดถอยพหุคูณเชิงเส้น

สถิติประยุกต์สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข

ความหมายของสถิติ จากการศึกษาเอกสาร / ตำราที่เกี่ยวข้อง พบว่า “สถิติ” มีความหมายหลากหลายประการ
1. สถิติในความหมายของตัวเลข (Numerical) หมายถึง ลักษณะเฉพาะของปรากฏการณ์ที่ผู้วิจัยเฝ้าติดตาม สังเกต และมีการจดบันทึกเป็นตัวเลข เช่น จำนวนครั้งของการเกิดอุบัติเหตุบนทางหลวงในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ปี 2559 เป็นต้น
2. สถิติในความหมายของค่าที่ได้จากการวิเคราะห์ข้อมูล (Statistical Analysis) หมายถึงค่าที่ได้จากการใช้สูตรการคำนวณทางสถิติในการประมาณค่าตัวแปรที่ใช้ในการวิจัย เช่น ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสถิติทดสอบ Independent Sample t – test เป็นต้น
3. สถิติในความหมายของระเบียบวิธีทางสถิติ (Statistical Methodology) หมายถึงสถิติที่นำไปใช้ในการจัดกระทำข้อมูล ได้แก่ การรวบรวม การวิเคราะห์ข้อมูล การนำเสนอผลการวิเคราะห์และการแปลความหมาย
4. สถิติในความหมายของสาขาวิชา (Knowledge) หมายถึง วิชาที่ว่าด้วยหลักการ ทฤษฎีและวิธีการทางสถิติ
5. สถิติในความหมายของเครื่องมือที่สำคัญสำหรับการวิจัย สถิติถูกนำเข้ามาเกี่ยวข้องกับการวิจัยตั้งแต่เริ่มต้นจนกระทั่งสิ้นสุดกระบวนการวิจัยนับตั้งแต่ การวางแผน การออกแบบการวิจัยการเก็บรวบรวมข้อมูล กระบวนการจัดการข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล การนำเสนอข้อมูล และการเผยแพร่ตีพิมพ์ผลการวิจัย

สถิติประยุกต์สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข


การวางแผน (Planning) ก่อนที่จะดำเนินงานวิจัย นักวิจัยจะต้องมีการวางแผนในการทำวิจัย การวางแผนที่ดีข้อมูลที่ได้จะมีคุณภาพตอบคำถามได้ตรงตามวัตถุประสงค์ และนำไปสู่ผลการวิจัยที่น่าเชื่อถือ นอกจากนี้ ยังประหยัดเวลา และประหยัดทรัพยากรไม่ว่าจะเป็นค่าใช้จ่ายหรือแม้กระทั่งผู้ร่วมงาน ซึ่งในขั้นตอนนี้สถิติจะถูกดึงเข้ามาเกี่ยวข้อง ในการคำนวณวัน เวลา ค่าใช้จ่ายผู้ร่วมงาน จำนวนข้อมูลที่ต้องการ จำนวนสิ่งของหรืออุปกรณ์ต่างๆ ที่จะต้องใช้ในการทำวิจัยครั้งนี้รวมถึงการวางแผนในการใช้สถิติที่เหมาะสมในการทำวิจัยด้วย

การออกแบบ (Design) การออกแบบงานวิจัยเป็นส่วนที่จัดว่าสำคัญยิ่งส่วนหนึ่งของการทำวิจัย ซึ่งถ้าการวิจัยนั้นมีการออกแบบงานวิจัยที่ดี ข้อมูลที่เก็บมาได้ก็น่าเชื่อถือและถูกต้องการออกแบบงานวิจัยที่ดีต้องสอดคล้องกับคำถามงานวิจัย มีเกณฑ์การเลือกกลุ่มประชากรที่ชัดเจนจำนวนตัวอย่างต้องเพียงพอและคำนวณมาจากสูตรที่ถูกต้องเหมาะสม สถิติถูกดึงเข้ามาเกี่ยวข้องในส่วนของการหาขนาดตัวอย่าง วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่าง ดังนั้นการออกแบบงานวิจัยจึงต้องมีสถิติเข้ามาเป็นเครื่องมือช่วยเหลือเพื่อให้การออกแบบงานวิจัยนั้นสอดคล้องกับคำถามงานวิจัย ส่งผลให้งานวิจัยที่ได้มีคุณภาพและมีคุณค่า

การเก็บรวบรวมข้อมูล (Data Collection) ในขั้นตอนนี้สถิติจะเข้ามาเกี่ยวข้องในเรื่องการกำหนดวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลที่จะนำมาซึ่งข้อมูลที่เป็นตัวแทนที่ดีของประชากร เช่น วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลจะใช้การสุ่มแบบง่าย หรือสุ่มอย่างมีระบบ หรือวิธีการอื่นๆ ที่เหมาะสมกับกลุ่มประชากรที่ต้องการศึกษา เป็นต้น

กระบวนการจัดการข้อมูล (Data Processing) ในการจัดการข้อมูลสถิติจะเข้ามาเกี่ยวข้องเป็นอย่างมาก เพราะการจัดการข้อมูล คือ การจัดเก็บข้อมูลที่ได้จากการเก็บรวบรวมให้อยู่ในหมวดหมู่ที่สะดวก เข้าใจได้ง่ายและนำไปใช้ได้อย่างรวดเร็วโดยเริ่มตั้งแต่กระบวนการตรวจสอบความถูกต้องครบถ้วนของข้อมูล การบันทึกข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ เช่น SPSS ซึ่งข้อมูลที่จัดเก็บจะมีการจัดหมวดหมู่ในแต่ละตัวแปร เช่น เพศ กลุ่มอายุ ฯลฯ ตลอดจนกระบวนการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลเพื่อให้ได้ข้อมูลที่มีคุณภาพสามารถนำเข้าสู่ขั้นตอนการวิเคราะห์ข้อมูลต่อไปได้ กระบวนการจัดการข้อมูลเป็นกระบวนการทางสถิติที่สำคัญ หากข้อมูลที่ได้ไม่มีคุณภาพ /ไม่ถูกต้อง การเลือกใช้สถิติใดๆ ก็ไม่สามารถทำให้งานวิจัยนั้นถูกต้องได้ และยังส่งผลต่อการวิเคราะห์ข้อมูลด้วย

การวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analysis) ขั้นตอนนี้ใช้สถิติเข้ามาเป็นเครื่องมือหลักการเลือกสถิติที่เหมาะสมกับการวิเคราะห์ข้อมูลต้องคำนึงถึงวัตถุประสงค์การวิจัย ตัวแปรที่ต้องการศึกษา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยและความเป็นอิสระของกลุ่มตัวอย่างในการศึกษาวิจัย ดังนั้นก่อนวิเคราะห์ข้อมูลควรมีการวางแผนการวิเคราะห์ข้อมูลและเลือกสถิติให้เหมาะสมกับงานวิจัยนั้นเพื่อให้ได้งานวิจัยที่มีคุณภาพ

การนำเสนอ (Presentation) การนำเสนอข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์ข้อมูลอาจอยู่ในรูปของการบรรยาย ตาราง หรือกราฟ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่าย การนำเสนอข้อมูลควรเลือกสถิติที่เหมาะสมในการนำเสนอ เช่น รายได้ ควรนำเสนอค่าสถิติเกี่ยวกับ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสูงสุดและค่าต่ำสุดของรายได้ประกอบด้วย

การเผยแพร่ตีพิมพ์ (Publication) อาจกล่าวได้ว่าขั้นตอนนี้เป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดของงานวิจัยเพราะงานวิจัยเมื่อดำเนินการเสร็จเรียบร้อยควรมีการตีพิมพ์เผยแพร่เพื่อให้ผู้อ่านหรือผู้สนใจได้นำสิ่งที่ค้นพบใหม่ไปประยุกต์ใช้หรือเพิ่มพูนความรู้ให้มากขึ้น ดังนั้นในการเผยแพร่ตีพิมพ์เอกสาร สถิติจึงเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับการวิจัย โดยนักสถิติจะเข้ามาให้คำแนะนำเกี่ยวกับการนำเสนอสถิติในการตีพิมพ์เผยแพร่ และการแนะนำการนำเสนอข้อมูลสถิติที่เหมาะสม เป็นต้น

Summary
สถิติประยุกต์ สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข
Article Name
สถิติประยุกต์ สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข
Description
สถิติประยุกต์สำหรับงานวิจัยด้านสาธารณสุข คำว่า “สถิติ” (Statistics) มาจากภาษาเยอรมันว่า “Statistik” ที่มีรากศัพท์มาจาก “Stat” หมายถึง ข้อมูล
Author
Publisher Name
สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร
Publisher Logo