เจ้า พ่อค้า ชาวนา นายทุนและเครือข่าย การก่อตัวของกลุ่มทุนในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจล้านนา

เมื่อประวัติศาสตร์เศรษฐกิจล้านนาไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยเพียงการค้าและเงินทุน หากยังเชื่อมโยงกับอำนาจรัฐ เครือข่ายผลประโยชน์ และการต่อรองของผู้คนในสังคม

อะไรคือปัจจัยที่ทำให้กลุ่มทุนในภาคเหนือเติบโต? เหตุใดนายทุนบางกลุ่มจึงสามารถขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจ ขณะที่บางกลุ่มกลับเสื่อมถอย? และท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงเหล่านั้น เจ้านาย พ่อค้า ชาวนา และผู้คนธรรมดามีบทบาทอย่างไรในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจล้านนา?

หนังสือ “เจ้า พ่อค้า ชาวนา นายทุนและเครือข่าย : การก่อตัวของกลุ่มทุนในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจล้านนา” ผลงานของ ชัยพงษ์ สำเนียง ชวนผู้อ่านย้อนสำรวจพัฒนาการทางเศรษฐกิจและสังคมของภาคเหนือ ผ่านประวัติศาสตร์การก่อตัว การสะสมทุน และการสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มทุน อำนาจรัฐ และผู้คนในท้องถิ่น เพื่อทำความเข้าใจว่าเศรษฐกิจล้านนาเปลี่ยนผ่านมาสู่โครงสร้างทางเศรษฐกิจในแต่ละยุคสมัยได้อย่างไร

หนังสือพาผู้อ่านสำรวจความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ตั้งแต่การขยายเส้นทางรถไฟในทศวรรษ 2450 ที่ส่งผลให้การผลิตเพื่อจำหน่ายเติบโตขึ้น การเปลี่ยนผ่านจากระบบการค้าและขนส่งทางเรือสู่การคมนาคมทางบก ตลอดจนการขยายตัวของเมืองและการเกิดขึ้นของกลุ่มทุนรูปแบบต่าง ๆ ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อระบบเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์เชิงอำนาจและวิถีชีวิตของผู้คนในสังคมด้วย

เนื้อหาครอบคลุมการศึกษากลุ่มทุนในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย แพร่ น่าน พะเยา แม่ฮ่องสอน ลำพูน และลำปาง โดยพิจารณาพลวัตของทุนหลากหลายประเภท ทั้งทุนป่าไม้ ทุนยาสูบ ทุนการค้า ทุนข้ามชาติ และทุนท่องเที่ยว พร้อมตั้งคำถามถึงเงื่อนไขที่ทำให้กลุ่มทุนแต่ละพื้นที่เติบโต ปรับตัว หรือเสื่อมถอยแตกต่างกัน

ประเด็นสำคัญของหนังสือคือการชี้ให้เห็นว่า การเติบโตของทุนไม่ได้แยกขาดจากอำนาจรัฐ หากแต่สัมพันธ์กับนโยบาย เครือข่ายอิทธิพล และบริบททางเศรษฐกิจในแต่ละช่วงเวลา จนนำไปสู่การทำความเข้าใจลักษณะของ “ทุนนิยมแอบอิง” ซึ่งแตกต่างจากภาพของทุนนิยมเสรีที่คุ้นเคย

ขณะเดียวกัน หนังสือไม่ได้มองประวัติศาสตร์ผ่านบทบาทของชนชั้นนำและนายทุนเพียงฝ่ายเดียว แต่ยังให้ความสำคัญกับ ผู้คนธรรมดาที่พยายามปรับตัว ต่อรอง และสร้างทางเลือกภายใต้ความเปลี่ยนแปลงของรัฐและทุน สะท้อนให้เห็นว่าสามัญชนมิใช่เพียงผู้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ หากยังมีบทบาทในการกำหนดความสัมพันธ์และความเปลี่ยนแปลงในสังคมด้วย

ผลงานเล่มนี้พัฒนามาจากโครงการวิจัย “ความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมของไทยในปริทรรศน์ประวัติศาสตร์” (พ.ศ. 2558–2560) โดยอาศัยทั้งวิธีการศึกษาทางประวัติศาสตร์ การค้นคว้าหลักฐานชั้นต้นและชั้นรอง ตลอดจนการลงพื้นที่สัมภาษณ์พ่อค้า ข้าราชการ และผู้คนในท้องถิ่น เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลทางประวัติศาสตร์เข้ากับมิติทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างรอบด้าน

ในการพิมพ์ครั้งที่ 3 ผู้เขียนได้ปรับปรุงเนื้อหาบางหัวข้อ เขียนเพิ่มเติม และทบทวนข้อมูลตลอดจนแนวทางการวิเคราะห์ โดยเฉพาะการนำข้อเสนอแนะของอาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ มาประกอบการพัฒนาเนื้อหา เพื่อเปิดมุมมองในการศึกษาประวัติศาสตร์เศรษฐกิจภาคเหนือให้กว้างขวางและลุ่มลึกยิ่งขึ้น

เพราะประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไม่ใช่เพียงเรื่องของทุน แต่คือเรื่องราวของอำนาจ ความสัมพันธ์ และชีวิตผู้คน

หนังสือเล่มนี้จึงเป็นอีกหนึ่งงานศึกษาที่ชวนให้ผู้อ่านมองประวัติศาสตร์ล้านนาในมิติที่ลึกไปกว่าความเจริญทางเศรษฐกิจ และทำความเข้าใจว่าเบื้องหลังการเติบโตของกลุ่มทุนในแต่ละยุคสมัย มีทั้งเงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ เครือข่ายอำนาจ และการต่อรองของผู้คนที่ร่วมกันกำหนดทิศทางความเปลี่ยนแปลงของสังคม

ข้อมูลหนังสือ

• ชื่อเรื่อง: เจ้า พ่อค้า ชาวนา นายทุนและเครือข่าย : การก่อตัวของกลุ่มทุนในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจล้านนา
• ผู้เขียน: ชัยพงษ์ สำเนียง
• ฉบับ: พิมพ์ครั้งที่ 3
• หมวดเนื้อหา: ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ ประวัติศาสตร์ล้านนา เศรษฐกิจและสังคมภาคเหนือ

Soraya S.

Writer

สรญา แสงเย็นพันธ์ ชื่อเล่น สอ Graphic Design และ Content Creator ที่หลงใหลในการเขียน Content และเชื่อว่า Content เป็นสิ่งสำคัญในการสื่อสารกับทุก ๆ คน